Bagairtí ar oidhreacht chultúrtha na hEorpa
Tá oidhreacht chultúrtha na hEorpa faoi bhagairt i gcónaí - bíodh sin mar gheall ar ghníomhaíochtaí sceimhlitheoireachta agus míleata, creachadh nó athrú aeráide. Cuireann coinbhleachtaí armtha le scriosadh na hoidhreachta cultúrtha, de réir mar a dhírítear go minic ar shéadchomharthaí cultúrtha agus institiúidí GLAM - dánlanna, leabharlanna, cartlanna agus músaeim. Is é is aidhm do na hionsaithe orthu an daonra a dhímhorú nó aird idirnáisiúnta a tharraingt, agus is minic a shaothraítear an margadh aindleathach i seaniarsmaí ar mhaithe le brabús pearsanta nó chun gníomhaíochtaí míleata breise a mhaoiniú.
Tá ionradh na Rúise ar an Úcráin an 24 Feabhra 2022 ar cheann de na samplaí is déanaí i stair an-fhada de scriosadh na hoidhreachta cultúrtha. Ar feadh na gcéadta bliain, measadh go forleathan gur gné inghlactha dhosheachanta den chogaíocht é maoin chultúrtha a scriosadh agus a chreachadh, agus is cleachtas seanbhunaithe i measc náisiúin chogaidh é ‘na creacha cogaidh’ a dhiúscairt. Mar sin féin, spreag an cogadh san Úcráin an t-uafás idirnáisiúnta agus d’ardaigh sé go tapa aghaidh a thabhairt ar scriosadh na hoidhreachta cultúrtha sa chlár oibre slándála idirnáisiúnta.
Tacaíocht ó Thionscnamh Europeana
Chomh luath le mí Feabhra 2022, chuir Tionscnamh Europeana – atá comhdhéanta d’Fhondúireacht Europeana, d’Fhóram Comhbhailitheoirí Europeana agus de Chomhlachas Líonra Europeana – ár ndlúthpháirtíocht aonchiallach le muintir na hÚcráine in iúl i ráiteas comhpháirteach. Aithnítear sa dearbhú sin nach raibh an obair chun tacú le hearnáil oidhreachta cultúrtha na hÚcráine chomh hábhartha riamh, agus cuireadh an méid sin in iúl go soiléir leis na teachtaireachtaí tacaíochta uile ó gach cearn den earnáil go hidirnáisiúnta. Ó shin i leith, tá Europeana ag tacú go gníomhach le gníomhaíochtaí éagsúla ar fud na hEorpa chun cabhrú le comhghleacaithe Úcránacha atá ag obair laistigh d’earnáil dhigiteach na hoidhreachta cultúrtha, lena n-áirítear trí thacú le hOidhreacht Chultúrtha na hÚcráine a Shábháil ar Líne- SUCHO agus Séadchomharthaí na hÚcráine a Shábháil- SUM (4CH).
Chomh maith leis na tionscnaimh sin, tá Meitheal ‘Tacú le hoidhreacht chultúrtha dhigiteach na hÚcráine’ bunaithe go comhpháirteach ag Tionscnamh Europeana. Is Tascfhórsa comhpháirteach é seo atá oscailte d’aon duine in éiceachóras Europeana ar mhaith leo a n-iarrachtaí a dhéanamh go deonach chun tacú le hearnáil oidhreachta cultúrtha na hÚcráine. Is é an aidhm atá ann gníomhaíochtaí a bhunú agus a éascú lena gcuirtear acmhainneacht chomhchoiteann agus cumas comhchoiteann Europeana i bhfeidhm chun tacú le caomhnú agus forbairt earnáil oidhreachta cultúrtha digití na hÚcráine.
Is tionscnamh é Laptops for Ukraine a d’fhéadfadh an aird is mó a tharraingt ar an bpobal agus a bhfuil an-tóir air . Ba é an Coimisiún Eorpach, Aireacht na hÚcráine um Chlaochlú Digiteach agus an Eoraip Dhigiteach, a sheol é, agus ba é an aidhm a bhí leis freagairt do riachtanais bhunúsacha scoileanna, ospidéal agus riarachán poiblí sna réigiúin chogaidh is mó atá buailte san Úcráin trí ghléasanna teicniúla amhail ríomhairí glúine, fóin chliste agus táibléid a bhailiú agus a sholáthar. Chabhraigh sé seo le ceantair atá buailte go dona sa tír fanacht ceangailte.
I mí an Mheithimh 2023, leathnaíodh an tionscnamh seo chun cabhrú le hinstitiúidí oidhreachta cultúrtha san Úcráin doiciméid agus réada atá i mbaol a gcaillte mar gheall ar an gcogadh a dhoiciméadú, a scanadh agus grianghraf a ghlacadh díobh go digiteach. Thacaigh Europeana leis an tionscnamh sin trí spreagadh a thabhairt dá líonra mór uile-Eorpach d’institiúidí oidhreachta cultúrtha oidhreacht chultúrtha na hÚcráine a dheonú agus a bheith rannpháirteach i gcaomhnú oidhreacht chultúrtha na hÚcráine tríd an digitiú. I mí Mheán Fómhair 2023, mar chuid den fheachtas ‘Laptops for Ukraine’, sheol an Eoraip Dhigiteach i gcomhar le hAireacht na hÚcráine um Chlaochlú Digiteach agus leis an gCoimisiún Eorpach an chéad bhaisc de thabhartais. B’ionann é agus breis agus 1,000 gaireas TFC, a dáileadh ar mhúinteoirí, mic léinn, oibrithe cúraim sláinte, agus oifigí rialtais áitiúil a raibh tionchar ag an gcogadh orthu chomh maith leis na réigiúin a bhí i ngátar.
Comhar uathúil chun tacú leis an gcruthaitheacht agus leis an nuálaíocht san Úcráin ab ea an ceathrú agus an cúigiú heagrán de Hatathon a d’eagraigh an ghníomhaireacht nuálaíochta Digitising Space and House of Europe in 2023 agus 2024 faoi seach le tacaíocht ón gCoimisiún Eorpach san Úcráin. Is é misean na n-eagraíochtaí seo smaointe nuálacha a ghiniúint agus bealaí nua a fhiosrú ag an nasc idir an cultúr agus an teicneolaíocht. Thacaigh Europeana leis an tionscnamh seo trí dhámhachtain a bhunú faoin ainm Ainmniúchán Oidhreachta Digití Europeana. In 2023, ba é an eagraíocht neamhrialtasach ‘Memories of Ukraine’ buaiteoir an ghradaim sin leis an tionscadal ‘Memories of the military’. Is é an smaoineamh atá aige cuimhneacháin dhigiteacha a chruthú don arm bunaithe ar a gcuimhní agus a n-eolas le linn an chogaidh. In 2024, tugadh Ainmniúchán Oidhreachta Digití Europeana do ‘QIRI’M Young’ do Chorpora Náisiúnta thionscadal Theanga Tatarach na Crimé. Is é an sprioc atá aige ardán digiteach cuimsitheach a chruthú chun teanga Tatarach na Crimé a chaomhnú agus a fhorbairt.
Glac páirt
Léirítear go soiléir sna tionscnaimh thuasluaite tiomantas Thionscnamh Europeana rannchuidiú le caomhnú oidhreacht chultúrtha na hÚcráine. Tá rún daingean ag Tionscnamh Europeana agus ag comhaltaí na Meithle um Thacaíocht d’oidhreacht chultúrtha dhigiteach na hÚcráine súil a choinneáil ar a dtarlaíonn in earnáil na hoidhreachta cultúrtha digití chun tacú leis an Úcráin, chun gníomhaíochtaí atá bunaithe ar Europeana a chomhordú agus a dhéanamh, chun sineirgí a lorg le líonraí eile agus chun comhoibriú le hinstitiúidí oidhreachta cultúrtha na hÚcráine nuair is féidir.
Tá go leor oibre le déanamh, agus tá ár ngníomhaíocht ag teastáil go práinneach. Ná bíodh aon leisce ort teagmháil a dhéanamh más mian leat a bheith mar chuid de na hiarrachtaí chun an cultúr a chosaint ar bhealach a fhreastalaíonn ar dhaoine, go háirithe na daoine is leochailí. Beidh an chéad chruinniú eile den Ghrúpa Oibre ar an 13 Feabhra, agus tá fáilte romhat páirt a ghlacadh ann! Seol ríomhphost chuig [email protected] chun tuilleadh eolais a fháil.
Díreofar freisin ar an oidhreacht chultúrtha atá i mbaol ag Europeana 2025, a thionólfar i Vársá agus ar líne an 11-12 Meitheamh 2025 le linn Uachtaránacht na Polainne ar Chomhairle an Aontais Eorpaigh – cláraigh le bheith ar an gcéad duine a chloisfidh faoi na ticéid chomhdhála.