Η πολιτιστική κληρονομιά απειλείται στην Ουκρανία
Η διάθεση της πολιτιστικής κληρονομιάς στις μελλοντικές γενιές για να την απολαύσουν και να την εμπνευστούν αποτελεί μείζονα στόχο δημόσιας πολιτικής στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι τρισδιάστατες τεχνολογίες προσφέρουν πρωτοφανείς ευκαιρίες για την προώθηση αυτού του στόχου, διευρύνοντας την πρόσβαση στον πολιτισμό, στηρίζοντας την ψηφιακή διαφύλαξη και προωθώντας την επαναχρησιμοποίηση των πολιτιστικών αγαθών της Ευρώπης.
Οι δυνατότητες των τρισδιάστατων μοντέλων χώρων και αντικειμένων πολιτιστικής κληρονομιάς να τεκμηριώνουν, να διατηρούν και να μοιράζονται πολιτιστικά αντικείμενα καθίστανται ακόμη πιο ισχυρές όταν πρόκειται για κληρονομιά που κινδυνεύει να καταστραφεί από την κλιματική αλλαγή, τις φυσικές καταστροφές ή τις συγκρούσεις. Δυστυχώς, αυτό ισχύει για την πλούσια πολιτιστική κληρονομιά της Ουκρανίας, η οποία έχει κλαπεί, καταστραφεί ή εκτοπιστεί ως αποτέλεσμα της πλήρους κλίμακας εισβολής της Ρωσίας. Από τις 7 Ιανουαρίου 2026, η UNESCO έχει επαληθεύσει 515 πολιτιστικούς χώρους ως κατεστραμμένους στην Ουκρανία, μαζί με χιλιάδες ιδρύματα πολιτιστικής κληρονομιάς και τεχνουργήματα.
Ουκρανικά τρισδιάστατα μοντέλα στο Europeana.eu
Στο πλαίσιο αυτό, η συνεργασία μεταξύ της Pixelated Realities, μιας μη κυβερνητικής οργάνωσης που διαχειρίζεται έργα χρηματοδοτούμενα από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, και των χρηματοδοτούμενων από την ΕΕ έργων XRculture και 3D-4CH Online Competence Centre οδήγησε στη συγκέντρωση των πρώτων τρισδιάστατων μοντέλων από το Μουσείο Ουκρανικής Νίκης στην Europeana.eu. Η δημοσίευση μοντέλων από το Μουσείο εμπλουτίζει τόσο τα υψηλής ποιότητας τρισδιάστατα δεδομένα όσο και τα ουκρανικά δεδομένα πολιτιστικής κληρονομιάς που διαθέτει το Europeana.eu και τα καθιστά διαθέσιμα σε ερευνητές, εκπαιδευτικούς, δημιουργούς και πολίτες σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Όπως εξηγεί το έργο 3D-4CH, «Αυτά τα πρώτα δημοσιευμένα τρισδιάστατα μοντέλα προέρχονται από την πρωτοβουλία του Μουσείου Ουκρανικής Νίκης και περιλαμβάνουν υπαίθρια γλυπτά και χώρους πολιτιστικής κληρονομιάς από τις περιοχές της Οδησσού, της Χερσώνας, του Χάρκοβο και του Sumy... Τα αντικείμενα πολιτιστικής κληρονομιάς αποτυπώθηκαν μέσω ροών εργασιών φωτογραμμετρίας έκτακτης ανάγκης που πραγματοποιήθηκαν από εκπαιδευμένους δημοσιογράφους συγκρούσεων με επακόλουθη τρισδιάστατη επεξεργασία που πραγματοποιήθηκε στην Οδησσό. Τα μοντέλα αποτελούν μέρος μιας ευρύτερης συλλογής περισσότερων από 30 αντικειμένων που τεκμηριώθηκαν για το Μουσείο Ουκρανικής Νίκης το 2022 και στις αρχές του 2023.»
Συνεργάτες εμπειρογνωμόνων
Οι τρεις πρωτοβουλίες που συμμετέχουν στη δημοσίευση των μοντέλων στο Europeana.eu είναι ειδικά σχεδιασμένες για το έργο αυτό. Το Pixelated Realities εργάζεται για τη βελτίωση των μεθόδων διατήρησης της πολιτιστικής κληρονομιάς, συμπεριλαμβανομένης της χρήσης τρισδιάστατης σάρωσης, ψηφιακής παραγωγής, εικονικής και επαυξημένης πραγματικότητας, ιδίως με τη διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς της Ουκρανίας μέσω πρωτοβουλιών όπως το Μουσείο Ουκρανικής Νίκης.
Το XRCulture χρησιμοποιεί καινοτόμες τεχνολογίες για να ενισχύσει τη διαθεσιμότητα υψηλής ποιότητας περιεχομένου 3D και XR στον χώρο δεδομένων. Στοχεύοντας σε διάφορες περιπτώσεις χρήσης —όπως η εκπαίδευση για τη διατήρηση και ο τουρισμός— το έργο αξιοποιεί προηγμένα εργαλεία ΤΝ για την παραγωγή και τη βελτίωση τρισδιάστατων μοντέλων και παρέχει ένα ανοικτό πλαίσιο για τρισδιάστατη απεικόνιση.
Το έργο 3D-4CH προωθεί προηγμένες τεχνολογίες 3D στη διατήρηση και την εκπαίδευση της πολιτιστικής κληρονομιάς, διασφαλίζοντας τη βιωσιμότητα, την προσβασιμότητα και τη συνεργασία. Το έργο έχει δημιουργήσει το διαδικτυακό κέντρο ικανοτήτων για την τρισδιάστατη κληρονομιά, το οποίο επικεντρώνεται στη διατήρηση, την ψηφιοποίηση και τη μεταφορά γνώσεων σχετικά με την πολιτιστική κληρονομιά στην ΕΕ και την Ουκρανία.
Στήριξη από την πρωτοβουλία Europeana
Η πρωτοβουλία Europeana είναι υπερήφανη που είναι εταίρος στα έργα XR-Culture και 3D-4CH και εργάζεται ευρύτερα για τη στήριξη του ουκρανικού τομέα πολιτιστικής κληρονομιάς σε ολόκληρη την πρωτοβουλία.
Μιλώντας στο έργο 3D-4CH, ο Valentine Charles, τεχνικός διευθυντής του Ιδρύματος Europeana, δήλωσε: «Μαζί με τους εταίρους μας —την κοινοπραξία για τον χώρο δεδομένων, την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη— διαμορφώνουμε τον χώρο δεδομένων ως το κύριο σημείο εισόδου για τα δεδομένα πολιτιστικής κληρονομιάς. Η ανάπτυξη υψηλής ποιότητας 3D περιεχομένου αποτελεί προτεραιότητα για τα επόμενα χρόνια. Με γνώμονα τις αρχές της πολυμορφίας και της ένταξης, δεσμευόμαστε να διασφαλίσουμε ότι η κληρονομιά της Ουκρανίας εκπροσωπείται δεόντως. Με βάση προηγούμενες εργασίες, όπως η ομάδα εργασίας «Στήριξη της ψηφιακής πολιτιστικής κληρονομιάς της Ουκρανίας» της πρωτοβουλίας Europeana, το βήμα αυτό ενισχύει την ψηφιακή ικανότητα των ουκρανικών θεσμικών οργάνων, ενώ παράλληλα προσφέρει τρισδιάστατο ουκρανικό περιεχόμενο σε ευρύτερο κοινό.»
Η Sofie Taes δηλώνει: «Ως πρόεδρος της Europeana Network Association —η οποία περιλαμβάνει αρκετά μέλη από την Ουκρανία— θεωρώ ότι αυτές οι τρισδιάστατες πρωτοβουλίες αποτελούν ζωτική έκφραση της συνεχιζόμενης σύνδεσης και αλληλεγγύης μας με τους Ουκρανούς συναδέλφους. Αυτά τα μοντέλα και οι αναπαραστάσεις μας επιτρέπουν να επισκεφτούμε από κοινού, να εξετάσουμε και να λατρέψουμε ορόσημα που διαμορφώνουν την ουκρανική πολιτιστική ταυτότητα, ακόμη και όταν η φυσική πρόσβαση απειλείται ή είναι αδύνατη. Ως πρόεδρος της ομάδας εργασίας «Στήριξη της ψηφιακής πολιτιστικής κληρονομιάς της Ουκρανίας» της Europeana, είχα την ευκαιρία να πάρω συνέντευξη από την κ. Anastasia Bondar (Αναπληρώτρια Υπουργό Ψηφιακής Ανάπτυξης, Ψηφιακών Μετασχηματισμών και Ψηφιοποίησης στο Υπουργείο Πολιτισμού και Πολιτικής Πληροφόρησης της Ουκρανίας) στη διάσκεψη της Europeana στη Βαρσοβία πέρυσι, όπου υπογράμμισε τη στρατηγική σημασία της πολιτιστικής κληρονομιάς και μας παρότρυνε να μην αφήσουμε να σιωπήσει η φωνή της Ουκρανίας. Το έργο αυτό ανταποκρίνεται άμεσα σε αυτό το κάλεσμα, χρησιμοποιώντας ισχυρά τρισδιάστατα γραφικά για να δώσει ψηφιακή υπόσταση σε ένα κοινό πνεύμα συντροφικότητας.»
Η Kerstin Arnold, πρόεδρος του φόρουμ της Europeana Aggregators, δηλώνει: «Ένας από τους στόχους του δικτύου μας για υπηρεσίες συγκέντρωσης και κοινοχρησίας δεδομένων είναι η ανταλλαγή γνώσεων και εμπειρογνωσίας. Αυτό ισχύει για τα σημερινά μέλη του EAF, τα ιδρύματα πολιτιστικής κληρονομιάς και τους επαγγελματίες με τους οποίους συνεργάζονται, καθώς και για άλλους παράγοντες του τομέα, με στόχο να τους στηρίξουμε στην κοινή μας αποστολή για τον εκδημοκρατισμό της πρόσβασης στην πολιτιστική κληρονομιά και τη διασφάλιση της καλύτερης δυνατής ποιότητας δεδομένων στο πλαίσιο αυτό. Μέσω του έργου 3D-4CH, το οποίο περιλαμβάνει συσσωρευτές όπως το CARARE (Connecting Archaeology And Architecture In Europe), η European Fashion Heritage Association, η Michael Culture Association και το Ολλανδικό Ινστιτούτο Ήχου και Οράματος, μπορέσαμε να επικεντρωθούμε ειδικά στη στήριξη του τομέα της πολιτιστικής κληρονομιάς στην Ουκρανία και είμαι ενθουσιασμένος που βλέπω τα πρώτα αποτελέσματα αυτού του έργου στο Europeana.eu.»
Κοιτώντας προς το μέλλον
Το έργο 3D-4CH περιγράφει τον τρόπο με τον οποίο, «Με βάση αυτό το επιτυχημένο πιλοτικό έργο, η Pixelated Realities - εταίρος του διαδικτυακού κέντρου ικανοτήτων 3D-4CH - θα συνεισφέρει φέτος περίπου 40 επιπλέον μοντέλα 3D στην Europeana. Μια ανοικτή πρόσκληση θα καλέσει περαιτέρω τα ουκρανικά ιδρύματα πολιτιστικής κληρονομιάς να μοιραστούν τα υφιστάμενα τρισδιάστατα περιουσιακά στοιχεία μέσω της Europeana, επεκτείνοντας την εκπροσώπηση της ουκρανικής κληρονομιάς στις διεθνείς ψηφιακές υποδομές... Η προσπάθεια αυτή αποτελεί επίσης σημαντικό βήμα προς τα μακροπρόθεσμα σχέδια για τη δημιουργία ενός εθνικού συσσωρευτή Europeana με βάση το Μητρώο του Ταμείου Μουσείων της Ουκρανίας. Ο εν λόγω φορέας συγκέντρωσης θα χρησιμεύσει ως βασικός εθνικός κόμβος, συνδέοντας πιο άμεσα τις συλλογές μουσείων της Ουκρανίας με τις ευρωπαϊκές ψηφιακές πλατφόρμες και υποδομές.»
Εξερευνήστε τα ουκρανικά τρισδιάστατα μοντέλα στο Europeana.eu και μάθετε περισσότερα για το έργο του Pixelated Realities. Σας προσκαλούμε επίσης να διερευνήσετε τον τρόπο με τον οποίο η Europeana στηρίζει την ψηφιακή πολιτιστική κληρονομιά της Ουκρανίας μέσω της ειδικής ομάδας εργασίας της και αυξάνει τα τρισδιάστατα μοντέλα που διατίθενται μέσω του χώρου δεδομένων μέσω του Twin it! Εκστρατεία του μέρους ΙΙ.